SEO ve mağaza büyümesi

Online Mağazalar İçin Müşteri Segmentasyonu: Sadık ve Kaybedilme Riski Olan Müşterileri Tanımak

Directchi ekibi Yayın 9 dk okuma

Birkaç yüz müşterisi olan bir mağaza genellikle hepsine aynı şekilde davranır: aynı tür mesaj, aynı tür teklif, aynı tür içerik. Ama ilk siparişini geçen hafta veren bir müşteri, iki yıldır her ay sizden alışveriş yapan bir müşteri ve bir süredir geri gelmeyen biri farklı şeylere ihtiyaç duyar. Müşteri segmentasyonu bu farkları görmek ve onları işe yarar hale getirmekle ilgilidir.

Bu yazıda müşterilerinizi RFM adlı basit bir yöntemle nasıl gruplayacağınızı, sadık ve kaybedilme riski olan müşterileri nasıl fark edeceğinizi ve her grup için hem etkili hem de Instagram’ın mesajlaşma kurallarına uygun şekilde neler yapabileceğinizi öğreneceksiniz.

Varsayımsal örneğimiz, doğal kişisel bakım ve temizlik ürünleri satan bir mağaza: bitkisel sabunlar, katı şampuanlar, bulaşık sabunu ve sert kimyasal içermeyen çamaşır tozu. Bunlar tükenen ürünler, bu yüzden tekrar satın almalar bu mağaza için hayati önem taşıyor.

Küçük mağazaların da segmentasyona neden ihtiyacı var?

Segmentasyonun binlerce müşterisi olan büyük şirketlerin işi olduğunu düşünebilirsiniz. Ama küçük bir mağazanın da üç sınırlı kaynağı vardır: zaman, reklam bütçesi ve müşterilerle konuşma fırsatları. Segmentasyon bu kaynakları en çok etki yaratacakları yere harcamanıza yardımcı olur.

Segmentasyonun cevapladığı birkaç pratik soru:

  • Paketine kimin küçük bir hediye koymalıyız?
  • Bu haftanın içeriği yeni alıcı çekmeye mi yoksa eski müşterileri geri getirmeye mi odaklanmalı?
  • Hangi müşterileri kaybetmek bize en çok zarar verir?
  • Cironun çoğu küçük bir düzenli müşteri grubundan mı, yoksa tek seferlik alıcılardan mı geliyor?

Segmentasyon satış KPI’larından farklıdır. KPI’lar mağazanın bütün olarak nasıl gittiğini söyler. Örneğin bu haftaki siparişlerin ne kadarının tekrar eden müşterilerden geldiğini. Segmentasyon ise bu tekrar eden müşterilerin tam olarak kim olduğunu söyler. Henüz düzenli bir haftalık raporunuz yoksa önce online mağazalar için satış KPI’ları rehberimizi okumanızı öneririz.

Müşterileri segmentlere ayırmanın farklı yolları

Müşterileri birkaç açıdan gruplayabilirsiniz:

TemelÖrnek gruplarKüçük bir mağaza nasıl kullanır
CoğrafiAynı şehir, yakın iller, uzak iller veya ulaşımı zor bölgelerKargo ücretlerini ve yöntemlerini, teslim sürelerini belirlemek
DemografikYaş, cinsiyet, haneİçerik tonunu ve ürünleri seçmek. Doğru veri çoğu zaman eksiktir
İhtiyaç ve motivasyonHassas cilt, çocuklu aileler, çevreye duyarlı alışverişçilerSet ürünler ve ürün açıklamaları tasarlamak
Satın alma davranışıYeni, tekrar eden, yüksek harcayan, pasifTeklifler ve takip hakkında günlük kararlar
Sipariş kaynağıDM, web sitesi, telefon veya yüz yüzeHer kanalın rolünü ölçmek

Küçük bir online mağaza için en pratik temel satın alma davranışıdır, çünkü veri zaten elinizdedir: Her siparişin bir tarihi, tutarı ve müşteri adı vardır. Diğer temelleri notlar ve etiketlerle zamanla ekleyebilirsiniz.

Sade bir dille RFM yöntemi

RFM, üç ölçünün İngilizce baş harflerinden oluşur. Her müşteri için üç soru sorarsınız:

Yakınlık (Recency): son alışverişi ne zamandı?

İki hafta önce alışveriş yapan bir müşteri muhtemelen sizi hâlâ hatırlıyordur ve alışveriş deneyimi tazedir. Bir yıldır alışveriş yapmamış bir müşteri mağazanızın adını tamamen unutmuş olabilir. Bu yüzden yakınlık, birinin tekrar alışveriş yapma ihtimalinin genellikle en net işaretlerinden biridir.

Sıklık (Frequency): kaç kez alışveriş yaptı?

Beş kez alışveriş yapmış bir müşteri ürün kalitenize ve kargonuza güvenir. Bir kez alışveriş yapmış bir müşteri ise sizi hâlâ deniyordur. İlk ve ikinci alışveriş arasındaki dönem, ilişkinin en hassas aşamalarından biridir.

Harcama (Monetary): toplamda ne kadar harcadı?

Bir müşterinin alışverişlerinin toplamı, mağazanız için finansal olarak ne kadar değerli olduğunu gösterir. Bir müşteri yalnızca iki kez alışveriş yapmış olabilir ama her seferinde tüm aile için bir aylık stok yapmış olabilir.

Basit puanlama

Karmaşık bir formüle ihtiyacınız yok. Her ölçü için üç seviye tanımlayın: yüksek, orta ve düşük. Sınırları kendi mağazanıza göre belirleyin. Ürünleri genellikle birkaç hafta içinde tükenen doğal temizlik ürünleri mağazası için varsayımsal bir düzen şöyle olabilir:

ÖlçüYüksekOrtaDüşük
YakınlıkSon 45 günde alışveriş yaptı45 ila 120 gün120 günden fazla
Sıklık4 veya daha fazla sipariş2 ila 3 sipariş1 sipariş
Toplam harcama5.000 TL’den fazla1.500 ila 5.000 TL1.500 TL’den az

Bu rakamlar yalnızca örnektir. Mobilya ya da bisiklet satan bir mağaza için “yüksek yakınlık” bir yıl anlamına gelebilir. Doğru ölçüt kendi ürününüzün doğal satın alma döngüsüdür: Bir müşterinin ona tekrar ihtiyaç duyması genellikle ne kadar sürer?

Çoğu mağazada bulunan altı grup

Üç ölçüyü birleştirmek onlarca grup üretebilir, ama küçük bir mağaza için altı grup yeterlidir:

  1. Yeni müşteriler: Yalnızca bir alışveriş, o da yakın zamanda. Düzenli müşteri olup olmayacaklarına henüz karar vermediler.
  2. Geri dönen müşteriler: En az bir kez tekrar alışveriş yaptılar. İlk sınavı geçtiler.
  3. Aktif müşteriler: Olağan aralıklarla düzenli alışveriş yapıyorlar.
  4. VIP müşteriler: Sık alışveriş yapıyorlar ve toplam harcamaları yüksek. Cironuzun önemli bir kısmı onlara bağlı.
  5. Risk altındaki müşteriler: Eskiden düzenli alışveriş yapıyorlardı, ama son alışverişlerinden bu yana geçen süre olağandan uzun.
  6. Kaybedilen müşteriler: Uzun süredir alışveriş yapmadılar ve geri gelme ihtimalleri düşük.

Risk altındaki müşterileri erken fark edin

Harekete geçilmesi en önemli grup genellikle beşincisidir, çünkü henüz çok geç değildir. Elif adını vereceğimiz bir müşterinin doğal temizlik mağazasından her beş altı haftada bir katı şampuan ve bulaşık sabunu sipariş ettiğini, ama son siparişinin üzerinden on hafta geçtiğini düşünün. Benzer bir ürünü başka bir yerde bulmuş, son siparişinden memnun kalmamış ya da sadece unutmuş olabilir.

Bu grubu fark etmek için her müşterinin alışverişleri arasındaki olağan aralığı mevcut aralıkla karşılaştırın. Mevcut aralık olağandan belirgin şekilde uzunsa o müşteriyi işaretleyin. Ardından son siparişinin geçmişine bakın: İptal mi edildi, gecikti mi? Her zaman aldığı ürün stokta yok muydu? Bu soruların cevapları çoğu zaman herhangi bir indirim teklifinden daha önemlidir.

Her grupla ne yapmalı?

Burada önemli bir sınırlama var. Meta’nın resmî kurallarına göre bir işletme, müşteriye DM’den ancak müşteri önce mesaj attıktan sonra cevap verebilir. Otomatik mesajlara da yalnızca müşterinin son mesajından sonraki 24 saat içinde izin verilir. Eski müşterilere elle ya da resmî olmayan araçlarla toplu mesaj atmak spam olarak değerlendirilebilir ve hesabınızı kısıtlama riskiyle karşı karşıya bırakabilir. Bu yüzden segmentasyon istenmeyen mesajlara değil, kararlarınıza yön vermelidir.

Bu sınırlama içinde her grup için atabileceğiniz adımlar şunlardır:

GrupHedefUygun aksiyonlar
Yeniİkinci alışverişe ulaştırmakKusursuz bir ilk sipariş, pakette kullanım kartı, size yazarsa özenli bir cevap
Geri dönenSatın alma alışkanlığı oluşturmakTercihlerini müşteri kayıtlarınıza not edin, bir sonraki konuşmada tamamlayıcı ürün önerin
AktifMemnun tutmakSık alınan ürünleri stokta tutun, ürünler tükenmeden önce hikâyelerde genel bir duyuru paylaşın
VIPTeşekkür etmek ve elde tutmakSonraki siparişlerinde hediye veya ücretsiz numune, öncelikli cevap, geri bildirim isteyin
Risk altındaNedeni anlamak ve düzeltmekSon siparişlerini inceleyin, varsa sorunu giderin, aldıkları ürünlerle ilgili genel içerik üretin
KaybedilenOnlardan öğrenmekNeden ayrıldıklarını analiz edin. Geri kazanmak için çok harcamayın

Bu aksiyonları uygularken birkaç not:

  • İletişim anını müşteri seçer. Bir VIP veya risk altındaki müşteri size yazdığında geçmişine bakın ve cevabınızı kişiselleştirin: “Merhaba Elif Hanım, her zaman aldığınız papatyalı katı şampuan yeniden stokta.” Bu mesaj onun kendi mesajına cevap olarak ve izin verilen süre içinde gider.
  • Paketiniz iletişim kanalınızdır. VIP müşteri için bir teşekkür kartı, geri dönen müşteri için yeni bir ürünün numunesi ve yeni müşteri için bir sabun bakım rehberi, ekstra hiçbir mesaj olmadan onlara ulaşır.
  • Herkese açık içeriğinizi gruplarınıza göre kurun. Risk altındaki müşterilerinizin büyük kısmı bulaşık sabunu alıcılarıysa, o ürünle ilgili içerik üretmenin ya da kalitesini ve fiyatını gözden geçirmenin zamanı gelmiş olabilir.
  • Memnun müşterilerden yardım alın. VIP müşteriler gerçek geri bildirim ve tavsiyeler için en iyi kaynağınızdır. Geri bildirim istemeyi ve paylaşmak için izin almayı gerçek müşteri yorumları toplama rehberimizde, tavsiye teklifi tasarlamayı ise tavsiye pazarlaması yazımızda ele alıyoruz.

Satış sonrası deneyimden mevcut müşterileriniz için üretilen içeriğe kadar, müşterilerin kendiliğinden geri gelmesini sağlamanın daha fazla yolu müşteri sadakati rehberimizde.

Nereden başlamalı: ihtiyacınız olan veriler

Segmentasyon ancak verisi kadar doğrudur. Üç ön koşulu vardır:

  • Her müşteri için tutarlı bir kimlik. Bir müşteri bir kez tam adıyla, bir kez sadece adıyla ve bir kez farklı bir telefon numarasıyla kaydedilmişse üç ayrı müşteri gibi görünür. Cep telefonu numarası genellikle en iyi kimliktir.
  • Her sipariş tek bir yerde kayıtlı. DM siparişleri, web sitesi siparişleri ve telefon siparişleri aynı müşterinin kaydına eklenmeli. Siparişleri tek bir yerde kaydetme rutinini Instagram siparişlerini yönetme rehberimizde anlatıyoruz.
  • Doğru sipariş durumları. İptal edilen bir sipariş müşterinin sıklığına veya harcamasına sayılmamalı.

Bu müşteri listesini tutmanın bir faydası daha var: Bir platforma erişim bir gün aksarsa ya da hesabınız kısıtlanırsa, müşteri geçmişiniz ve iletişim bilgileri sizin elinizde kalır. Bu konuyu Instagram’a bağımlılığı azaltma yazımızda daha derinlemesine ele alıyoruz.

Hesap tablosuyla elle yapılan versiyon

Bir sisteminiz yoksa ayda bir şu adımları izleyin:

  1. Geçerli siparişlerinizin listesini telefon numarası, tarih ve tutar sütunlarıyla bir hesap tablosuna girin.
  2. Her telefon numarası için bir pivot tabloyla son sipariş tarihini, sipariş sayısını ve toplam tutarı hesaplayın.
  3. Ayrı bir sütunda son siparişten bu yana geçen gün sayısını hesaplayın.
  4. Belirlediğiniz sınırları kullanarak her ölçüye yüksek, orta veya düşük puan verin.
  5. Puanları birleştirerek her müşterinin grubunu belirleyin.
  6. Risk altındaki ve VIP müşteri listelerini çıkarın ve her biri için bir aksiyon yazın.

Mağazanız büyüdükçe: her sipariş için tek kaynak

Mağazanız büyüdükçe bu tabloyu elle güncellemek zaman alır ve bu zamanın çoğu siparişleri farklı yerlerden toplamaya gider. Directchi’de Instagram DM’lerinden ve online mağazanızdan gelen siparişler, her biri kaynağı (Instagram veya Website) ve durumuyla etiketlenmiş olarak tek bir sipariş listesinde toplanır. Bu, aylık segmentasyonunuza tek ve temiz bir kaynak sağlar: Siparişleri sohbetlerden ve defterlerden birleştirmek yerine tek bir listeden kopyalarsınız. Her siparişin bir durumu olduğu için iptal edilenleri dışarıda bırakmak da kolaydır. Gruplamanın kendisi ve “hassas cilt” ya da “toplu alıcı” gibi etiketler, sınırları sizin belirlediğiniz hesap tablonuzda kalır.

Kaçınılması gereken tuzaklar

Segmentasyon müşterilere daha iyi hizmet etmek için bir araçtır, ama birkaç yaygın yanlış kullanımı vardır:

  • Her gruba indirim vermek. Aktif müşteriler indirim olmadan da alışveriş yapar. Onlara indirim vermek sadece kâr marjınızı düşürür.
  • Yeni müşterileri ihmal etmek. VIP müşterilere odaklanmak doğaldır, ama yarının VIP müşterileri bugünün yeni müşterilerinden çıkar.
  • Kaybedilen müşterilere çok harcamak. Zamanınızın ve paranızın çoğunu hâlâ geri kazanılabilecek risk altındaki gruba ayırın.
  • Sonsuza kadar sabit sınırlar. Ürünleriniz ve sezonlar değiştikçe yakınlık ve harcama sınırlarınızı birkaç ayda bir gözden geçirin.
  • Verileri istenmeyen mesajlar için kullanmak. Bir müşterinin telefon numarasına ve alışveriş geçmişine sahip olmak, ona tanıtım mesajı gönderme izni vermez. İletişimi müşterinin onay verdiği kanallar ve durumlarla sınırlayın ve ticari mesajlarla ilgili yürürlükteki kuralları kontrol edin.

Mağazanız için sonraki adımlar

Müşteri segmentasyonuna mükemmeliyetçilikle başlamayın. Bu ay son birkaç ayın sipariş listesini alın, yakınlığı, sıklığı ve harcamayı hesaplayın ve yalnızca iki grubu ayırın: VIP müşteriler ve risk altındaki müşteriler. İlk grup için bir sonraki siparişlerinde küçük bir teşekkür planlayın. İkinci grup için de onları neyin uzaklaştırmış olabileceğini anlamak üzere her kişinin son siparişini inceleyin. Bir iki ay sonra bu rutin oturduğunda diğer grupları ve ihtiyaca dayalı etiketleri ekleyin.

Sık sorulan sorular

Müşteri segmentasyonu nedir?

Segmentasyon, müşterilerinizi benzer davranış veya ihtiyaçlara sahip gruplara ayırmak ve her gruba bulunduğu yere göre yaklaşmaktır. Küçük bir online mağaza için en yaygın temel satın alma davranışıdır: son alışverişin ne zaman olduğu, kaç kez alışveriş yapıldığı ve ne kadar harcandığı.

RFM yöntemi sade bir dille nedir?

RFM, her müşteri hakkında üç sorudur: son alışverişi ne kadar yakın zamanda yaptı, ne sıklıkla alışveriş yaptı ve toplamda ne kadar harcadı. Bu üç ölçüyle yeni müşterileri, sadık müşterileri, yüksek değerli müşterileri ve bir süredir geri gelmeyenleri ayırabilirsiniz.

Kaybetmek üzere olduğum bir müşteriyi nasıl fark ederim?

Eskiden düzenli alışveriş yapan ama son alışverişinden bu yana geçen süre, siparişleri arasındaki olağan aralıktan belirgin şekilde uzun olan bir müşteri muhtemelen risk altındadır. Bu aralık ürün türüne bağlıdır ve kendi mağazanız için belirlenmelidir.

Tüm eski müşterilerime Instagram DM’den mesaj atabilir miyim?

Resmî araçlarla bir işletme, müşteriye ancak müşterinin son mesajından sonraki 24 saat içinde otomatik mesaj gönderebilir. Eski müşterilere toplu mesaj atmak spam olarak değerlendirilebilir ve hesabınızı kısıtlama riskiyle karşı karşıya bırakabilir.

Müşteri segmentasyonu için özel bir yazılıma ihtiyacım var mı?

Başlangıç için hayır. Sipariş listenizi içeren bir hesap tablosu yeterlidir. Ama çok sayıda müşteriniz olduğunda, her müşterinin sipariş geçmişini tek bir yerde tutan ve grupları sizin için güncelleyen bir sistem çok zaman kazandırır.

İlgili yazılar

Dönüşüm

Eski Müşterilere Yeniden Satmak: Müşteri Sadakati Rehberi

Instagram ve online mağazalar için pratik müşteri sadakati rehberi: satın alma sonrası deneyim, geri dönmek için gerçek sebepler, mevcut müşteriler için içerik ve Instagram'ın 24 saatlik DM kuralı.

8 dk okuma

Sipariş ve kargo

Instagram Sipariş Yönetimi: Siparişten Kargoya

Instagram sipariş yönetimi için pratik rehber: sipariş aşamaları, ayrı sipariş, ödeme ve kargo durumları, havale dekontu kontrolü, stok takibi, paketleme düzeni ve iadeler.

10 dk okuma

Instagram sayfanızın yanında bağımsız bir online mağaza

Ürünlerinizi bir kez ekleyin, Instagram DM’deki ve online mağazanızdaki satışları tek panelden yönetin.

Ücretsiz Başlayın 3 gün ücretsiz. Kredi kartı gerekmez. Directchi online mağazasını inceleyin