چگونه بدون برنامه‌نویسی سایت فروشگاهی بسازیم؟
بسیاری از فروشندگان می‌دانند که به یک سایت فروشگاهی نیاز دارند، اما همین که پای سفارش طراحی سایت، خرید هاست، نصب افزونه و به‌روزرسانی‌های فنی به میان می‌آید، کار را به تعویق می‌اندازند. سایت ساز فروشگاهی برای همین وضعیت ساخته شده است: شما محصول، عکس، قیمت و تنظیمات فروش را وارد میکنید و بخش فنی را سرویس‌دهنده انجام می‌دهد.
اما «بدون برنامه‌نویسی» به معنای «بدون تصمیم‌گیری» نیست. انتخاب سرویس نامناسب ممکن است چند ماه بعد شما را با محدودیتی روبه‌رو کند که پیش‌بینی نکرده بودید؛ از نبود روش پرداخت دلخواه گرفته تا ناتوانی در خروجی گرفتن از اطلاعات مشتریان.
در این راهنما، با مثال یک فروشگاه صنایع‌دستی و سفال، توضیح می‌دهیم سایت ساز فروشگاهی دقیقاً چه کاری انجام می‌دهد، چه معیارهایی را باید پیش از انتخاب مقایسه کنید، ساخت فروشگاه را به چه ترتیبی پیش ببرید و پیش از انتشار، فرایند خرید را چگونه آزمایش کنید.
سایت ساز فروشگاهی چیست و چه چیزی را از دوش شما برمی‌دارد؟
سایت ساز فروشگاهی (یا فروشگاه ساز اینترنتی) سرویسی است که زیرساخت یک فروشگاه آنلاین را آماده در اختیار شما میگذارد. به‌جای اینکه خودتان سرور تهیه کنید، نرم‌افزار نصب کنید و از امنیت و بهروزرسانی آن مراقبت کنید، وارد یک پنل مدیریت می‌شوید و فروشگاه را با پر کردن فرم‌ها و انتخاب گزینه‌ها می‌سازید.
کارهایی که معمولاً بر عهده سایت ساز است:
- میزبانی و دسترس‌پذیری: سایت روی سرورهای سرویس‌دهنده اجرا می‌شود و نیازی به خرید و مدیریت هاست ندارید.
- امنیت و بهروزرسانی: رفع اشکال‌ها و بهروزرسانی نرم‌افزار بدون دخالت شما انجام می‌شود.
- ابزارهای فروش: صفحه محصول، دسته‌بندی، سبد خرید، فرم ثبت سفارش و فهرست سفارشها از ابتدا آماده‌اند.
- ظاهر سایت: یک یا چند قالب آماده که با لوگو، رنگ‌ها یا تصاویر شما شخصی‌سازی می‌شود.
در مقابل، محتوا، قیمت‌گذاری، موجودی، پاسخ‌گویی به مشتری و ارسال سفارش همچنان کار شماست. سایت ساز ابزار است، نه جایگزین مدیریت فروشگاه.
اگر هنوز در مرحله تصمیم‌گیری درباره کل کسب‌وکار هستید، یعنی انتخاب حوزه فعالیت، مدل فروش، الزامات قانونی و مقایسه کلی سه مسیر کدنویسی اختصاصی، سیستم‌های متن‌باز و فروشگاه ساز، بهتر است ابتدا راهنمای جامع راهاندازی فروشگاه اینترنتی از صفر را بخوانید. این مقاله فقط به مسیر سوم می‌پردازد.
سایت ساز برای چه فروشنده‌ای مناسب است؟
سایت ساز معمولاً برای فروشنده‌ای مناسب است که می‌خواهد سریع شروع کند، تیم فنی ندارد، تعداد محصولاتش قابل‌مدیریت است و فرایند فروشش پیچیدگی خاصی ندارد. فرض کنید یک کارگاه کوچک سفال دارید که بشقاب، کاسه، ماگ و گلدان دست‌ساز می‌فروشد. نیاز اصلی شما این است که مشتری محصولات را ببیند، قیمت و موجودی را بداند و بتواند بدون پیام‌های رفت‌وبرگشتی سفارش بدهد. سایت ساز دقیقاً برای همین سناریو طراحی شده است.
اما اگر به طراحی کاملاً منحصربه‌فرد، اتصال به نرم‌افزارهای اختصاصی یا امکاناتی نیاز دارید که هیچ سرویس آماده‌ای ارائه نمی‌دهد، سایت ساز پاسخ‌گوی شما نخواهد بود.
معیارهای مقایسه سایت سازها پیش از ثبتنام
بیشتر فهرست‌های «بهترین فروشگاه ساز» فقط امکانات را کنار هم می‌گذارند. اما سؤال درست این است که کدام امکانات برای فروشگاه شما حیاتی است. جدول زیر معیارهای اصلی و سؤالی را که باید از هر سرویس بپرسید نشان می‌دهد.
| معیار | چه چیزی را بررسی کنید | سؤال کلیدی پیش از انتخاب |
|---|---|---|
| قالب و ظاهر | قالب ثابت یا قابل‌ویرایش، راست‌چین بودن، نمایش در موبایل | آیا ظاهر فروشگاه روی گوشی، جایی که بسیاری از مشتریان خرید میکنند، مرتب و خواناست؟ |
| آدرس سایت | زیردامنه سرویس یا امکان اتصال دامنه اختصاصی | آیا آدرس فعلی برای شروع کافی است و در آینده چه گزینه‌ای دارم؟ |
| روش‌های پرداخت | درگاه پرداخت، کارتبهکارت با رسید، پرداخت در محل | کدام روش‌ها را مشتریان من واقعاً استفاده میکنند و کدام پیش‌نیاز دارد؟ |
| ارسال | هزینه ثابت، هزینه بر اساس وزن، تعریف منطقه‌های ارسال | آیا میتوانم هزینه ارسال شهر خودم را از سایر شهرها جدا کنم؟ |
| محصول و موجودی | تنوع محصول (مثلاً رنگ و اندازه)، کم شدن خودکار موجودی | اگر یک قطعه فقط یک عدد موجودی دارد، آیا جلوی فروش دوباره آن گرفته می‌شود؟ |
| سئو | عنوان و توضیح صفحه، تصویر پیش‌نمایش، آدرس‌های خوانا | آیا میتوانم عنوان و توضیح فروشگاه و محصولات را خودم تعیین کنم؟ |
| پشتیبانی | کانال پاسخ‌گویی، زبان فارسی، راهنمای آموزشی | اگر سفارشی ثبت نشد، از چه راهی و با چه سرعتی کمک می‌گیرم؟ |
| مالکیت داده و خروج | خروجی گرفتن از محصولات، سفارشها و مشتریان | اگر روزی بخواهم سرویس را عوض کنم، چه اطلاعاتی را میتوانم با خودم ببرم؟ |
| هزینه کل | اشتراک، کارمزدها، هزینه امکانات اضافه | آیا امکاناتی که لازم دارم در اشتراک پایه هست یا جداگانه هزینه دارد؟ |
زیردامنه یا دامنه اختصاصی
بسیاری از سایت سازها فروشگاه شما را روی یک زیردامنه راهاندازی میکنند؛ یعنی آدرسی شبیه نام فروشگاه شما به‌اضافه دامنه سرویس. این آدرس برای شروع، معرفی در بیو اینستاگرام و ارسال به مشتری کاملاً کارآمد است و هزینه و دردسر خرید و تمدید دامنه را ندارد.
دامنه اختصاصی برای برندی که قصد دارد سال‌ها با یک نام فعالیت کند مزیت‌هایی دارد: آدرس کوتاه‌تر، استقلال بیشتر از سرویس و امکان استفاده در ایمیل سازمانی. اگر این موضوع برایتان اولویت دارد، پیش از ثبتنام بپرسید که آیا سرویس امکان اتصال دامنه شخصی را دارد. اگر ندارد، تصمیم بگیرید که آیا شروع سریعتر برایتان ارزش این محدودیت را دارد یا نه.
قالب ثابت یا طراحی آزاد
برخی سایت سازها ویرایشگر کشیدن و رها کردن (Drag and Drop) و قالب‌های متعدد دارند و برخی یک قالب آماده و ثابت ارائه میکنند. آزادی طراحی جذاب است، اما زمان می‌برد و بدون تجربه طراحی به‌راحتی به صفحه‌ای شلوغ ختم می‌شود. قالب ثابتی که برای موبایل و زبان فارسی درست طراحی شده باشد، برای بسیاری از فروشگاه‌های کوچک منطقی‌تر است؛ تمرکز شما روی عکس و توضیح محصول می‌ماند.
مالکیت داده و امکان خروج
این معیار معمولاً تا روزی که به آن نیاز پیدا کنید نادیده گرفته می‌شود. فهرست مشتریان و سابقه سفارشها یکی از باارزش‌ترین دارایی‌های یک فروشگاه است. پیش از انتخاب، بپرسید که چه اطلاعاتی را میتوانید خروجی بگیرید و در چه قالبی. مستقل از پاسخ، یک پوشه منظم از عکسها و توضیحات محصولات را همیشه بیرون از هر سرویسی نگه دارید.
ساخت فروشگاه در سایت ساز، به ترتیب درست
ترتیب کارها اهمیت دارد؛ اگر پیش از تعریف دسته‌بندی‌ها محصول وارد کنید، بعداً مجبور به دوباره‌کاری می‌شوید. ترتیب زیر در بیشتر سایت سازها قابل‌اجراست:
- انتخاب نام و آدرس فروشگاه. نامی هماهنگ با صفحه اینستاگرام یا برند خود انتخاب کنید و آدرس را کوتاه و بدون عدد و خط‌تیره اضافه نگه دارید.
- هویت بصری. لوگو، تصویر کاور و متن کوتاه معرفی فروشگاه را وارد کنید. برای کارگاه سفال، معرفی میتواند بگوید محصولات دست‌ساز هستند، با چه نوع لعابی کار میکنید و آیا سفارش ساخت هم می‌پذیرید.
- اطلاعات تماس. شماره تماس، نشانی، ایمیل، واتس‌اپ و اینستاگرام را کامل کنید؛ راه تماس روشن، ساده‌ترین نشانه اعتمادپذیری یک فروشگاه تازه‌کار است.
- تعریف دسته‌بندی‌ها. پیش از افزودن محصول، دسته‌ها را مشخص کنید؛ مثلاً «ظروف سرو»، «ماگ و فنجان»، «گلدان» و «دکوری». دسته‌بندی را بر اساس نحوه جست‌وجوی مشتری بچینید، نه بر اساس فرایند تولید در کارگاه.
- افزودن محصولات. عکس، نام، قیمت به تومان، توضیح و موجودی هر محصول را وارد کنید. اگر محصولی در چند رنگ لعاب یا اندازه عرضه می‌شود، آن را به‌صورت تنوع یک محصول تعریف کنید، نه چند محصول جدا.
- تنظیم ارسال. روش و هزینه ارسال را تعیین کنید: هزینه ثابت، هزینه بر اساس وزن یا هزینه متفاوت برای منطقه‌های مختلف. برای ظروف سفالی که وزن قابل‌توجهی دارند، محاسبه بر اساس وزن معمولاً منصفانه‌تر است.
- تنظیم پرداخت. روش‌هایی را فعال کنید که واقعاً میتوانید پشتیبانی کنید؛ مثلاً پرداخت در محل یا کارتبهکارت همراه با بارگذاری تصویر رسید. اگر درگاه پرداخت می‌خواهید، توجه کنید که دریافت درگاه مستقیم معمولاً به اینماد نیاز دارد.
- تنظیم فرم سفارش. مشخص کنید چه اطلاعاتی از خریدار لازم است: نام، شماره تماس، نشانی کامل و کد پستی. فیلدهای غیرضروری را حذف کنید؛ هر فیلد اضافه، احتمال رها کردن خرید را بیشتر میکند.
- تنظیمات سئو پایه. عنوان و توضیح فروشگاه را برای نمایش در نتایج جست‌وجو و تصویر پیش‌نمایش را برای اشتراک‌گذاری لینک تعیین کنید.
- آزمایش کامل و سپس انتشار. پیش از معرفی سایت به مشتریان، چند سفارش آزمایشی ثبت کنید. جزئیات این مرحله در ادامه آمده است.
محتوای محصول را پیش از ورود به پنل آماده کنید
بیشترین زمان ساخت فروشگاه صرف کار فنی نمی‌شود، بلکه صرف آماده کردن عکس و متن محصولات می‌شود. پیشنهاد عملی این است که برای همه محصولات یک «برگه اطلاعات» یکسان تهیه کنید. جدول زیر نمونه‌ای فرضی برای یک کاسه سفالی است:
| فیلد | نمونه برای یک کاسه سفالی دست‌ساز |
|---|---|
| نام محصول | کاسه سفالی لعاب فیروزه‌ای، اندازه متوسط |
| دسته | ظروف سرو |
| قیمت | ۴۸۰٬۰۰۰ تومان (عدد فرضی) |
| تنوع‌ها | رنگ لعاب: فیروزه‌ای، کرم، قهوه‌ای |
| ابعاد و وزن | قطر، ارتفاع و وزن تقریبی بسته‌بندی‌شده |
| جنس و نگهداری | نوع گل و لعاب، مناسب بودن برای ماشین ظرف‌شویی یا مایکروویو |
| نکته دست‌ساز بودن | تفاوت جزئی رنگ و فرم هر قطعه طبیعی است |
| زمان آماده‌سازی | آماده ارسال یا ساخت پس از سفارش |
عکاسی محصولات دست‌ساز
در صنایع‌دستی، عکس بخش بزرگی از تصمیم خرید است، زیرا مشتری نمی‌تواند بافت و وزن محصول را لمس کند. چند اصل ساده:
- از نور روز غیرمستقیم و پس‌زمینه ساده و یکدست استفاده کنید تا رنگ واقعی لعاب دیده شود.
- برای هر محصول دست‌کم یک عکس از روبه‌رو، یک عکس از زاویه بالا و یک عکس نزدیک از بافت بگیرید.
- اندازه را قابل‌درک کنید؛ مثلاً ماگ را کنار یک قاشق یا در دست نشان دهید.
- اگر هر قطعه منحصربه‌فرد است، صادقانه بنویسید که قطعه ارسالی ممکن است اندکی با عکس تفاوت داشته باشد.
نوشتن توضیح محصول
توضیح محصول باید به سؤال‌هایی پاسخ دهد که مشتری در غیر این صورت در پیام می‌پرسد: ابعاد، کاربرد، نحوه نگهداری، زمان ارسال و شرایط بسته‌بندی. برای کالای شکستنی، توضیح دهید که چگونه بسته‌بندی میکنید؛ این جمله ساده نگرانی بسیاری از خریداران را برطرف میکند. از توصیف‌های کلی مانند «بی‌نظیر» و «فوق‌العاده» پرهیز کنید و به‌جای آن اطلاعات دقیق بدهید.
پیش از انتشار، خودتان از فروشگاه خرید کنید
آزمایش فرایند خرید از چشم مشتری، مرحله‌ای است که اغلب نادیده گرفته می‌شود. یک اشکال کوچک، مثل هزینه ارسال اشتباه یا فرمی که روی گوشی به‌هم می‌ریزد، ممکن است بی‌آنکه متوجه شوید سفارش‌هایی را از بین ببرد.
با یک گوشی، و ترجیحاً با گوشی یکی از اطرافیان، این موارد را بررسی کنید:
- صفحه اصلی، دسته‌بندی‌ها و صفحه محصول روی موبایل درست و راست‌چین نمایش داده می‌شوند.
- انتخاب تنوع (رنگ یا اندازه) قیمت و موجودی درست را نمایش می‌دهد.
- محصول ناموجود قابل خرید نیست.
- هزینه ارسال برای شهر خودتان و یک شهر دیگر درست محاسبه می‌شود.
- فرم سفارش فقط اطلاعات لازم را می‌خواهد و خطاهای ورود اطلاعات واضح است.
- برای کارتبهکارت، شماره کارت و نام صاحب حساب درست درج شده و بارگذاری رسید کار میکند.
- پس از ثبت سفارش، پیام تأیید و شماره سفارش به خریدار نمایش داده می‌شود.
- سفارش آزمایشی در پنل مدیریت ظاهر می‌شود و موجودی محصول کم شده است.
- با لغو سفارش آزمایشی، موجودی به حالت قبل بازمی‌گردد.
- لینک فروشگاه در پیام‌رسان‌ها با عنوان و تصویر پیش‌نمایش درست نمایش داده می‌شود.
پس از رفع اشکال‌ها، سفارش‌های آزمایشی را لغو یا حذف کنید تا گزارش‌های فروش شما از روز اول دقیق باشد. از اینجا به بعد، بخش عمده کار شما رسیدگی منظم به سفارش‌هاست؛ یعنی تأیید پرداخت، بسته‌بندی، ارسال و اطلاع‌رسانی به مشتری. برای سازمان‌دهی این روال روزانه، مراحل مدیریت سفارش از ثبت تا ارسال کالا را مرور کنید.
سایت فروشگاهی در کنار صفحه اینستاگرام
بسیاری از فروشندگان صنایع‌دستی مشتریان خود را از اینستاگرام پیدا میکنند و سایت فروشگاهی را جایگزین صفحه اینستاگرام نمی‌کنند، بلکه مکمل آن می‌دانند: اینستاگرام برای دیده شدن و گفت‌وگو، سایت برای نمایش منظم کاتالوگ، ثبت سفارش بدون رفت‌وبرگشت و حضور مستقل از یک پلتفرم واحد. وابستگی کامل به یک پلتفرم همیشه این خطر را دارد که با اختلال دسترسی یا محدود شدن حساب، مسیر فروش شما یک‌باره بسته شود. اگر هنوز مطمئن نیستید کدام برای کسب‌وکار شما اولویت دارد، مقایسه صادقانه سایت فروشگاهی و پیج اینستاگرام کمک میکند تصمیم بگیرید.
چالش اصلی ترکیب این دو، همگام نگه داشتن موجودی است. اگر یک گلدان منحصربه‌فرد هم در دایرکت و هم در سایت فروخته شود، باید به یکی از مشتریان توضیح دهید که کالا دیگر موجود نیست. دایرکتچی برای همین مسئله، یک سایت فروشگاهی آماده روی زیردامنه اختصاصی شما را در کنار دایرکت هوشمند اینستاگرام و یک پنل مدیریت مشترک ارائه میکند؛ محصولات و موجودی بین سایت و دایرکت مشترک است، با هر سفارش موجودی خودکار کم می‌شود و سفارش‌های هر دو مسیر در یک فهرست قرار می‌گیرند. قالب سایت ثابت و آماده است و ویرایشگر طراحی یا اتصال دامنه شخصی ندارد؛ پرداخت نیز به‌صورت پرداخت در محل یا کارتبهکارت با بارگذاری رسید انجام می‌شود.
محدودیت‌هایی که بهتر است از ابتدا بپذیرید
سایت ساز سرعت و سادگی می‌دهد و در عوض، بخشی از کنترل را از شما می‌گیرد:
- سفارشی‌سازی محدود: فقط از امکاناتی استفاده میکنید که سرویس ارائه می‌دهد.
- وابستگی به سرویس‌دهنده: اگر قیمت‌ها یا امکانات تغییر کند، گزینه شما پذیرش یا مهاجرت است؛ به همین دلیل مالکیت داده اهمیت دارد.
- سئو در حد تنظیمات موجود: دیده شدن در نتایج جست‌وجو بیش از هر چیز به محتوای خوب، نام‌گذاری دقیق محصولات و زمان بستگی دارد و هیچ ابزاری رتبه را تضمین نمی‌کند.
- فروشگاه بدون معرفی دیده نمی‌شود: لینک سایت را در بیو اینستاگرام، پیام‌ها و بسته‌های ارسالی قرار دهید.
پیش از شروع، این چند نکته را مرور کنید
کیفیت یک فروشگاه ساخته‌شده با سایت ساز، بیش از هر چیز به تصمیم‌های پیش از ساخت بستگی دارد:
- نیازهای حیاتی خود را بنویسید: روش‌های پرداخت، محاسبه هزینه ارسال، تنوع محصولات و اهمیت دامنه اختصاصی.
- سایت سازها را بر اساس همین فهرست مقایسه کنید، نه بر اساس طولانی‌ترین فهرست امکانات.
- پیش از ثبتنام، درباره خروجی گرفتن از اطلاعات و راه‌های پشتیبانی سؤال کنید.
- عکسها و برگه اطلاعات محصولات را از قبل آماده کنید.
- پیش از انتشار، دست‌کم یک سفارش کامل را از روی گوشی آزمایش کنید.
برای یک کارگاه سفال، نتیجه این مسیر آن است که مشتری به‌جای پرسیدن «این کاسه موجود است؟ ارسالش چقدر می‌شود؟» پاسخ را در صفحه محصول می‌بیند و سفارش می‌دهد؛ و شما آن وقت را صرف ساختن قطعه بعدی میکنید.
پرسش‌های متداول
سایت ساز فروشگاهی چیست؟
سایت ساز فروشگاهی سرویسی آماده است که میزبانی، امنیت، سبد خرید، فرم سفارش و پنل مدیریت را در اختیار شما میگذارد تا بدون نوشتن حتی یک خط کد، محصولات خود را معرفی کنید و سفارش بگیرید. شما محتوا و تنظیمات را وارد میکنید و نگهداری فنی بر عهده ارائهدهنده است.
فروشگاه ساز بهتر است یا وردپرس؟
به نیاز شما بستگی دارد. فروشگاه ساز شروع سریعتر و نگهداری فنی کمتری دارد اما آزادی طراحی و توسعه آن محدودتر است؛ وردپرس و ووکامرس انعطاف بیشتری دارند، ولی نصب، بهروزرسانی، امنیت و پشتیبانگیری را باید خودتان یا یک متخصص مدیریت کنید.
آیا برای سایت فروشگاهی حتماً به دامنه اختصاصی نیاز دارم؟
خیر. بسیاری از سایت سازها فروشگاه را روی یک زیردامنه از دامنه خود راهاندازی میکنند و برای شروع کافی است. دامنه اختصاصی برای برندسازی بلندمدت مزیت دارد؛ اگر برایتان مهم است، پیش از انتخاب بپرسید که سرویس امکان اتصال دامنه شخصی را دارد یا نه.
بدون اینماد میتوان فروشگاه اینترنتی راهاندازی کرد؟
اینماد معمولاً برای دریافت درگاه پرداخت مستقیم لازم است. فروشگاهی که با پرداخت در محل یا کارتبهکارت همراه با ارسال رسید کار میکند، برای شروع به درگاه وابسته نیست؛ با این حال، داشتن اینماد به اعتماد مشتری و امکان افزودن پرداخت آنلاین در آینده کمک میکند.
آیا سایت ساز فروشگاهی رایگان ارزش استفاده دارد؟
برای آزمایش و آشنایی میتواند مفید باشد، اما پیش از فروش جدی محدودیتهای آن را بررسی کنید: تعداد محصولات، نمایش تبلیغ سرویس، امکانات پرداخت و ارسال، پشتیبانی و امکان خروجی گرفتن از اطلاعات. هزینه واقعی یک فروشگاه در زمان و اعتباری است که در آن سرمایهگذاری میکنید.
آیا بعداً میتوانم فروشگاهم را به سرویس دیگری منتقل کنم؟
این موضوع به سیاست هر سرویس بستگی دارد. پیش از ثبتنام بپرسید که آیا میتوانید فهرست محصولات، سفارشها و مشتریان را خروجی بگیرید. نسخهای از عکسها و توضیحات محصولات را هم همیشه بیرون از سرویس نگه دارید.